جستار هفدهم اعتياد در همهء جوامع بشرى در طول تاريخ - همچون روزگار ما - برخى از مردم به بعضى از موادّ مسكّن ، مخدّر ، نشأه‌آور و يا مسكر معتاد و خوگر بوده‌اند و مىباشند و مردم بيرجند نيز از شمول اين حكم بيرون نبوده و نيستند ، بويژه در زمانى كه ما از آن سخن مىگوييم بعضى از مردم اين شهر به مصرف برخى از اين گونه موادّ سخت عادت داشتند و " خودار " بودند ، موادّى كه مصرف بعضى از آنها بىمانع و برخى شرعا حرام و قانونا ممنوع بود و پاره‌اى گرچه منع شرعى و يا قانونى نداشت امّا در عرف جامعه و در نظر مردم ناپسند شمرده مىشد و مبتلايان و معتادان و مصرف‌كنندگان آنها مورد طعن و سرزنش و نفرت ديگران بودند و سايرين از آنان پرهيز مىكردند و دورى مىجستند . مهمترين اين مواد كه به جهات متفاوت مورد توجّه و علاقه و نتيجة اعتياد برخى از مردم بود و به صورت‌هاى گوناگون به مصرف مىرسيد عبارت بودند از : دخانيات ، افيون ، بنگ ( چرس ، حشيش ) ، نسوار ، انفيه و نوشيدنىهاى الكلى و مسكرات كه گزارش هركدام در فصلى جداگانه مىآيد :